|
|
|
|
|
|
|
|
| Reklama |
|
|
| Jak grac na gieldzie |
|
|
Jak zacząć grać na giełdzie
Wybór sposobu inwestowania
Inwestować można na kilka sposobów, zależnie od temperamentu, ilości wolnego
czasu, umiejętności i predyspozycji. Najpopularniejsza jest chyba gra na
giełdzie, czyli sprzedaż i kupno akcji co kilka dni, kierując się komunikatami
ze spółki i otoczenia. Innym sposobem jest przemyślenie kilkuletnich perspektyw
spółek, dobór akcji tanich fundamentalnie z dobrymi perspektywami. Następnie ich
zakup i kilkuletni okres bezczynności, a potem realizacja zysków. Ci, którzy
mają dużo wolnego czasu, lubią codzienne zastrzyki adrenaliny zapewne wybiorą
tzw. daytrading czyli kilkukrotne zakupy i sprzedaż akcji na jednej sesji
giełdowej.
Należy zastanowić się również, czy inwestujemy tylko w jedną spółkę, wierząc, że
przyniesie nam duże zyski, czy też dywersyfikujemy portfel kupując kilka firm.
Ryzyko wówczas jest znacznie mniejsze, bo straty czy bankructwo jednej firmy
może z nawiązką pokryć zysk innych spółek z naszego portfela.
Często pojawia się pytanie jaka kwota pieniędzy jest wymagana do gry na
giełdzie. Nie ma żadnej kwoty minimalnej. Jednak z powodu prowizji i opłat
pobieranych za usługi pośrednictwa biura czy domu maklerskiego rozsądne jest
przeznaczenie na giełdę około 4-5 tysięcy zł. Można wtedy już skonstruować mały
portfel spółek, a prowizje nie będą przekraczały 1% transakcji pod warunkiem, że
inwestujemy przez internet. Osobiste lub telefoniczne składanie zleceń ma
prowizje rzędu 1-2% zależnie od instytucji w której mamy rachunek maklerski
(brokerski).
Terminologia graczy giełdowych
Akcje i obligacje
Sa to papiery wartościowe, rózniące się ryzykiem (obligacje są bezpieczniejsze)
oraz uprawnieniami posiadacza. Akcja jest częścią wartości firmy przypadającą na
jej posiadacza. Uprawnia do dywidendy (jeżeli Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy
ją uchwali) oraz do udziału w Walnym Zgromadzeniu, a więc w pewnym (małym)
stopniu do decydowania o losach spółki. Obligacja to papier dłużny, czyli będący
dowodem pożyczki, jaką jej właściciel udzielił wystawcy obligacji (Skarbowi
Państwa, gminie czy firmie). Obligacja uprawnia do otrzymywania odsetek i zwrotu
kapitału lub do otrzymania jej wartości nominalnej w przypadku gdy była
sprzedawana z dyskontem. Zarówno akcje jak i obligacje mogą być notowane na
giełdzie.
Notowania ciągłe i fixing
Znacząca większość spółek giełdowych jest notowana w systemie notowań ciągłych.
Oznacza to, że transakcje mogą być zawierane w każdej chwili w czasie sesji
giełdowej (od 9.30 do 16.10) pod warunkiem, że zlecenia kupna i sprzedaży mają
limity cen, które umożliwiają transakcje. Od 16.10 do 16.20 przyjmowane są
zlecenia na zamknięcie, a od 16.20 do 16.30 trwa dogrywka, podczas której
transakcje mogą być zawierane tylko po cenie dziennego zamknięcia.
Mała część spółek jest notowana na fiksingach. W tym sposobie notowań transakcje
mogą być zawierane tylko dwa razy dziennie - w czasie pierwszego (o 11.15) i
drugiego (o 15.00) fiksingu oraz podczas półgodzinnych dogrywek bezpośrednio po
fixingu. W czsie dogrywki transakcje mogą być zawierane tylko po cenie ustalonej
na danym fixingu . Pomiędzy momentami realizacji zleceń (pomiędzy fiksingami)
zlecenia mogą być składane, jednak z realizacją oczekują na najbliższy fiksing.
Wszystkie biura maklerskie udostępniają programy do oglądania notowań w online
(w czasie rzeczywistym). Na ogół po jednej najlepszej ofercie kupna i sprzedaży
spółek można mieć za darmo jeśli posiada się rachunek brokerski (maklerski) w
danym bierze. Większa ilość ofert jest udostępniana za darmo jeśli klient ma
odpowiednie obroty na rachunku lub odpłatnie jeśli odpowiednich obrotów brak.
Wycena spółek
Spółki są notowane z różnymi cenami. Nie oznacza to, jak często mylnie się
uważa, że spółka kosztująca 1 zł jest tańsza niż spółka notowana po 700 zł. Cenę
należy odnieść do zysków, wartości księgowej, czy wypłacanej dywidendy. Spółka
kosztująca 1 zł może być przewartościowana jeśli nie ma dużych zysków, a spólka
kosztująca 500 zł może być niedowartościowana, jeśli np roczny zysk przypadający
na akcję jest rzędu 80-100 zł. Cena akcji może się poza tym zmienić skokowo
(zmniejszyć) przy splicie czyli podziale akcji.
Split czyli podział akcji
Niekiedy spółka decyduje się na przeprowadzenie podziału akcji. Na ogół ma to na
celu zwiększenie liczby akcji będących w obrocie, czyli poprawienie płynności
(ilości zawieranych transakcji) akcji spółki. Dla przykładu, jeżeli inwestor
posiadał 200 akcji firmy XYZ notowanych po 10 zł i przeprowadzany jest split
1:5, to po splicie będzie miał 1000 akcji, a cena odniesienia spadnie do 2 zł.
Czyli globalnie nic się nie zmieni - jego portfel będzie wart 2000 zł. Czasem
jednak występuje pewien efekt psychologiczny zwiększonego popytu po splicie,
wynikający z dwóch przyczyn: tańsze akcje łatwiej znajdują drobnych nabywców,
niezorientowani, że nastąpił split sądzą, że akcje tak mocno potaniały.
Analiza techniczna i analiza fundamentalna
Analiza techniczna to zbiór
metod oceny sytuacji spółki bazujących na różnego rodzaju wykresach cen spółki
na przestrzeni historii jej notowań giełdowych. Oprócz cen istotny jest też
volumen lub obrót, czyli ilość, bądź wartość akcji zmieniających właściciela
podczas notowań. Same wykresy mogą być przedstawiane w różnej postaci: liniowe,
słupkowe, punktowe, w postaci świec japońskich. Na podstawie cen z przeszłości
analitycy techniczni tworzą różnego rodzaju wskaźnki i oscylatory pomocne w
przewidywaniu przyszłych zachowań cen spółki.
Analiza fundamentalna bazuje na wynikach finansowych firmy, na jej zyskach,
zadłużeniu, płynności, analizie kapitału w chwili obecnej i w przeszłości,
przepływach finansowych w spółce.
Można powiedzieć, że analityk techniczny jest artystą interpretującym wykresy
cenowe spółki, natomiast analityk fundamentalny jest rzemieślnikiem - księgowym
analizującym związane ze spółka pieniądze i ich przepływ w firmie.
Hossa, bessa, korekta
Hossa czyli rynek "byka" jest okresem wzrostu cen akcji. Zazwyczaj trwa
od kilku do kilkunastu lat. Wzrosty nie odbywają się dzień w dzień. Czasem
następują kilkudniowe czy nawet kilkutygodniowe okresy spadku cen w fazie
hossy. Te okresy spadków nazywane są "korektą". Po dłuższej hossie
przychodzi najczęściej bessa czyli "rynek niedźwiedzia". Okres spadków
cen akcji może trwać nawet kilka lat. Oczywiście nie jest to pochylona w dół
linia prosta. W okresie bessy zdarzają się też wzrosty. Wtedy nazywane są
one "korektą" spadków. Jak widać "korekta" może oznaczać krótkoterminowy spadek
cen w okresie hossy i wzrost cen w okresie bessy.
Prawo poboru
Kiedy na giełdzie jest dobra koniunktura (hossa) wówczas często spółki
starają się ściągnąć dodatkowy kapitał z rynku. Zdobycie kapitału pooprzez
emisją nowych akcji jest często tańsze niż finansowanie się z kredytu bankowego
czy emisji obligacji. Spółki giełdowe korzystają z okazji i oferują nową emisję
akcji po atrakcyjnej cenie w stosunku do ceny rynkowej i z tzw prawem poboru.
Oznacza to, ze akcjonariusz, który posiadał "stare" akcje otrzymuje prawo do
objęcia (kupna) akcji nowej emisji w proporcji wyznaczonej przez spółkę. Prawa
do nowej emisji akcji są przez krótki okres czasu notowane na giełdzie, tak, że
nawet osoby nie posiadające "starych" akcji mogą nabyć na rynku prawa poboru i
następnie zapisać się i opłacić nową emisję akcji. Nowa emisja jest dołączona do
starej i notowana na giełdzie dopiero po zarejestrowaniu przez sąd rejestrowy,
przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych i po dopuszczeniu przez GPW do
notowań. Okres od opłacenia nowej emisji do pierwszego jej notowania moze
potrwać kilka miesięcy.
Teoretycznie emisja nowych akcji z prawem poboru nie powinna spowodować zysku
dla posiadaczy akcji, ponieważ następuje rozwodnienie wartości spółki na większą
ilość akcji, a to czy nowy kapitał spółka potrafi zagospodarować w racjonalny
sposób pokaże dopiero, raczej odległa, przyszłość. Praktycznie często jednak
emocje w okresie hossy powodują, że na taniej nowej emisji daje się
zarobić.
Dywidenda
Dywidenda jest to część zysku spółki
wypłacana posiadaczom akcji. Aby otrzymać dywidendę najpierw walne zgromadzenie
akcjonariuszy (WZA) musi uchwalić jej wypłatę oraz wielkość. Podczas walnego
ustala się również dzień ustalenia prawa do dywidendy i dzień wypłaty. Do
otrzymania dywidendy uprawnia posiadanie akcji danej spółki w trzecim dniu
roboczym przed datą ustalenia prawa (to wyprzedzenie jest związane z opóźnionym
księgowaniem akcji przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych). Dywidenda jest
wypłacana na ogół raz w roku, czasem w dwóch ratach i dotyczy podziału zysku z
poprzedniego roku obrachunkowego w spółce. Stopa dywidendy, czyli stosunek jej
wielkości do ceny jednej akcji waha się najczęściej od 0,2%-10%.
Po dniu wypłaty dywidendy kurs akcji teoretycznie powinien obniżyć się o jej
wartość, ponieważ te pieniądze są wyprowadzone z firmy, a więc wartość spółki
jest niższa.
Zdarzają się wypadki, że ktoś nie ma akcji zdeponowanych na rachunku maklerskim.
Dotyczy to często pracowników, którzy otrzymali akcje pracownicze przy
prywatyzacji lub osób, które kupiły akcje na rynku pierwotnym, a nie zdeponowały
ich w biurze maklerskim. Osoby te mogą odebrać dywidendę bezpośrednio od
sponsora emisji, czyli z biura maklerskiego, które na podstawie umowy z daną
spółką prowadzi rejestr akcjonariuszy. Można dać wówczas dyspozycję przelewu
dywidendy na swój rachunek w banku.
Krótka sprzedaż
Jest to forma zarabiania na giełdzie przy spadku cen akcji czyli w okresie
bessy. Polega na pożyczeniu, za pewną opłatą, akcji od biura maklerskiego,
następnie ich sprzedaży i potem odkupieniu po niższej cenie i zwróceniu biuru,
które akcje pożyczyło. Krótka sprzedaż może być realizowana na akcjach
kilkunastu największych spółek i nie wszystkie biura maklerskie oferują tę
usługę.
Oczywiście osobnym problemem jest trafne przewidywanie tendencji spadkowej oraz
czasu jej trwania na akcjach danej spółki.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
